نویسنده : کارستن نیبور ترجمه : پرویز رجبی کارستن نیبور تنها فرد اروپایی بود که در دوران کریم خان زند از ایران دیدن کرد. او دقیق ترین نقشه زمان خود را از خلیج فارس ارائه داد و به بررسی کامل و جامعی از تخت جمشید پرداخت. هدف اصلی نیبور از سفر به ایران پژوهش پیرامون تخت جمشید بوده با این وجود در سفرنامه او می توان اطلاعات درخور توجهی پیرامون اوضاع سیاسی، اقتصادی، نظامی و اجتماعی ایران آن دوران به دست آورد. در حقیقت این سفرنامه می تواند به شناخت تاریخ اجتماعی ایران در دوران کریم خان زند کمکی شایسته بکند. گزیده ای از کتاب : خرابه هایی که از تخت جمشید بر جای مانده است، بیش تر از خرابه های ممفیس پایتخت باستانی مصر نیست. این هر دو شهر در کفه ی حاصلخیزی قرار داشته اند. پس از ویرانی، مصالح ساختمانی خوبی که بدون زحمت قابل حمل و نقل بودند، به پایتخت های جدید برده شده است. بازمانده ی ویرانه ها به مرور از گرد و خاکی که باد می آورده پوشانده شده اند و بالاخره شهرهای معروف باستانی به مزارع کشت و زرع مبدل شده اند. خرابه های باشکوه تخت جمشید، که امروز هم ما را به شگفتی وامی دارند. شاید بازمانده ی یک معبد و یا یک کاخ سلطنتی باشند. برجای ماندن این خرابه ها فقط به خاطر فراوانی و بزرگی سنگ ها نیست، بلکه بلندی محل ساختمان هم به برجای ماندن ویرانه ها کمک کرده است. بیش تر خاکی که باد به این جا می آورد، به کفه ای که در پایین خرابه ها قرار دارد، رانده می شود. از این روی هنوز در بیش تر جاها، صخره های برهنه و یا کف پوشیده از قطعات مرمر ساختمان ها به چشم می خورد. مانند اهرام بزرگ نزدیک قاهره که آن ها هم روی بلندی ساخته شده اند، هنوز سنگ های بزرگی که برای ساختمان تراشیده شده اند، به چشم می خورند. ایرانی ها این خرابه های باستانی را تخت جمشید می نامند و عقیده دارند که یکی از شاهان باستانی شان این جا را ساخته است. معمولا این اثر باستانی چهل مناره نامیده می شود. اسم اخیر شاید به این خاطر است، که مسلمان ها با ورود خود به ایران هنوز با چهل ستون ایستاده در این جا رو به رو شده اند. امروز 19 ستون در گوشه ی جنوب غربی قرار دارد تقریبا در 11 کیلومتری این جا، در استخر دو ستون قائم دیگر به چشم می خورد که بعدا درباره این ستون خواهم نوشت. فاصله ی شیراز تا چهل مناره، هفت میل آلمانی است. بنا به بررسی من شیراز در 29 درجه و 36 دقیقه و چهل ثانیه ی عرض جغرافیایی قرار دارد. بنابراین چون چهل مناره کمی شرقی تر است، می توان گفت که چهل مناره درست در 30 درجه ی عرض جغرافیایی قرار دارد.