«به یک نگرش، مرغ سحر داستان سفر پروانه بهار، دختر جوانی است که در خانهٔ پدری فرهیخته و ظلم‌ستیز (محمدتقی بهار، ملک‌الشعرا) و مادری توانا (سودابه صفدری-بهار) دیده به جهان می‌گشاید. به‌ دلیل بیماری هولناک پدر، پروانه این مجال را می‌یابد که همراه او به سفر برود و جهان خارج از مرزهای ایران را کشف کند. در مرحلهٔ اول کتاب، این سفر محدود به اروپاست و عمدتاً به منظور درمان پدر صورت می‌گیرد. می‌شود در چنین شرایطی دچار اندوه شد یا خود را زیر حضور سنگین چنین پدری به ‌فراموشی سپرد. اما ذهن پویای پروانه، این سفر و هم‌صحبتی پدر را دستمایهٔ رشد و خودسازی می‌کند تا جایی که تجربهٔ کشف جهان شکلی آرمانی به خود می‌گیرد و در سال‌های بعد بسط می‌یابد و تکرار می‌شود. نتیجه، انسانی است که ظرفیت جهان‌وطنی دارد و آمادهٔ ظلم‌ستیزی در معیاری بزرگ‌تر از مملکتی است که در آن به دنیا آمده... »