(پیشگامان جامعه‌شناسی)(انسان شناخت 53) نویسنده : امیل دورکیم ترجمه : یونس اکبری ،مسعود زمانی‌مقدم بارون دو مونتسکیو و ژان ژاک روسو دو متفکر سرآمد در دوره ی روشنگری اروپا بودند که با اندیشه اجتماعی خود تاثیر به سزایی در پدیدآمدن زمینه ی رشد علم جامعه شناسی داشتند، به همین جهت نویسنده در کتاب پیش رو به بررسی نقش مونتسکیو در ارتقای علم اجتماعی و مطالعه قرارداد اجتماعی روسو می پردازد و در این میان شباهت افکار خود به این فیلسوفان برجسته را نمایان می کند. گزیده ای از کتاب : قواعد قانون ضرورتا از ماهیت یک جامعه پیروی نمی کنند، زیرا آن ها در عمق واقعیت پنهان می مانند مگر اینکه برخی قانون گذاران آن ها را تشخیص داده و روشن کنند. علاوه بر این، مطابق نظر مونتسکیو، آن ها حتی می توانند شکل دیگری به خود بگیرند که جدای از شکلی است که از علل تولید کننده شان استنباط می شود. او برای جوامع انسانی نوعی توانایی در عدول و انحراف از ماهیت خودشان در نظر گرفته است. در ذهن او افراد قوانین طبیعی ملازم با زندگی شان را با همان ضرورتی که در چیزهای بی جان وجود دارد رعایت نمی کنند و گهگاهی می توانند خود را از یوغ اسارت برهانند. بنابراین مونتسکیو برای پدیده های اجتماعی یک عنصر احتمال را نیز در نظر می گیرد که دست کم در نگاه نخست به نظر می رسد با موجودیت یک نظم مقرر ناسازگار است. از این رو در جایی که چنین احتمالی شایع است، رابطه بین علت و معلول تمایل دارد در حال ثابت و تغییرناپذیری متوقف شود. لازم است که این احتمال را تعریف کنیم و حتی از آن بترسیم، زیرا می تواند بسیاری از بنیان های علم اجتماعی را نابود کند.