برادران کارامازوف آخرین اثر داستایوفسکی است؛ کتابی که بسیاری آن را وصیتنامه ‌نویسنده روس تلقی میکنند. داستان پدری که به تمام معنا بازتاب‌دهنده روح روس‌هاست، مردی در افراطیترین ویژگیها که سه پسر دارد: ایوان، آلیوشا و دیمیتری. ایوان پسر روشنفکر است، شبیه استاروگین شیاطین یا راسکلنیکف جنایت و مکافات، آلیوشا اما بیشتر شبیه پرنس میشکین ابله است و دیمیتری که بیش از همه خود داستایوفسکی را به خاطر میآورد، یک مرد عیاش، یک مرد روسی قرن نوزدهمی که اسیر شهوت و شور (passion) است. در برادران کارامازوف شخصیت‌های حیاتی دیگری نیز هست، پدر زوسیما، استاد معنوی آلیوشا و گروشنکا، سیمای تام زن‌های زیبا و فریبکار در آثار روس و البته اسمردیاکف، فرزند نامشروع فئودور کارامازوف. برادران کارامازوف اثری برای یک بار خواندن نیست. معروف است اینشتین بزرگ‌ترین فیزیکدان سده بیستم این اثر را بارها خوانده و این رمان در واقع کتاب بالینش بوده. در هر بار خواندن بخش‌هایی از این رمان سویه‌ای از جنبه‌های متکثر روان بشری مکشوف میشود، انسان عریان با همه رذایل و فضیلت‌هایش. برخی قطعه‌های این اثر مثل بخش معروف مفتش اعظم در تاریخ ادبیات ارزشی مستقل یافته‌اند و بسیاری درباره‌شان نوشته‌اند.