نویسنده : پژمان شقاقی پیشگفتار : پرویز پیران "درآمدی بر نظریهی آبادی"نوشته "پژمان شقاقی "با نگرشی شرق شناسانه و با روشی علمی از مسیر جامعه شناسی تاریخی درصدد است تا تفاوتها و شباهتهای دو تجربه ایران و غرب را در زمینه مفهوم شهر نشان دهد. این کتاب کوششی است در فراهم کردن نظریه‌ای آغازین برای بازخوانی شهر ایرانی که بستر آن، نه دانش امروز غرب بلکه دانش برجای مانده از پیشینیانِ این مرز و بوم است که در میان برگه‌های کاغذ و یا بر سینة کوه‌ها نقش بسته و از آن نگاهبانی شده است. به نظر پژمان شقاقی واژة آباد از ریشة پاییدن یا نگهبانی کردن، برآمده و واژة آبادی نیز اشاره به جایی یا چیزی دارد که پاییده یا نگهبانی شده است. از نگاه شقاقی در اندیشة ایرانی از سه چیز و در سه سطح می‌بایست نگهبانی شود: خود، خانه و شهر: در سطح خُرد، نگهبانی از روان با دانشِ خویشتن‌داری؛ در سطح میانی، نگهبانی از خانواده با دانشِ خانه‌داری ؛ و در سطح کلان، نگهبانی از جهان با دانشِ جهان‌داری. وی تصریح می کند در اندیشة ایرانی همواره مقیاس شهرِ (= سرزمین) برخاسته از اندیشة ایرانشهری، جایگزین مقیاس شهرِ (= شهرستان) غربی بوده است. از این رو، به جای پی‌گیری سنجة جدایی شهرستان از ناشهرستان در ایران، باید در پیِ جدایی شهر (= قلمرو شاهی) از ناشهر بود. این ناشهر که بیابان نام داشت، سرزمینی بوده که از آن نگهبانی نمیشده و از این روی، امکانِ آرمیدن در آن و گرداندن آن به جایباش نبوده است. پسآنگاه، سنجه جدایی شهر از ناشهر، آبادانی یا نگهبانی شدن بوده است و فاصله ی جایباش‌های ایرانی و غربی از اینجا آغاز میگردد. زیرا درون یک شهر (= قلمرو شاهی) ایرانی هیچگونه تفاوتی میان باشندگان و روندگان نبوده و به همین گونه، هیچ تفاوتی نیز میان جایباش‌ها، از ده و روستا گرفته تا شهرستان، نبوده است و همگی باشندگان و روندگانی که درون یک شهر (= قلمرو شاهی) زندگی میکرده‌اند در نگاهبانی از شهر و گسترش ِ داد به یکدیگر یاری میرسانده‌اند. تفاوت نگاه غربی و منظر شرقی را در کتاب خواندنی "درآمدی بر نظریهی آبادی" پی بگیرید.